Hadžijska džamija, vrijedna ambijentalna cjelina starog Sarajeva

"101.MEDIJSKA PRIČA O NACIONALNIM SPOMENICIMA U SARAJEVU"

Hadžijska džamija, vrijedna ambijentalna cjelina starog Sarajeva

07.01.2018 - 18:08
Ostalo

Hadžijska (Vekil Harč) džamija nalazi se u krajnjem istočnom dijelu grada Sarajeva, u blizini Šeher-Ćehajine ćuprije, na lijevoj obali rijeke Miljacke. Okružuju je ulice Toplik i Veliki Alifakovac. Ovaj objekat sa svojom visokom kamenom munarom, mezaristanom, kamenom ogradom i česmom zajedno sa spomenutim mostom, Inat kućom, mezarjem Alifakovac i turbetima, te okolnim kućama koje se nižu po padinama Alifakovca, čini jednu vrijednu ambijentalnu cjelinu starog Sarajeva.

Hadžijska džamija je podignuta između 1541. i 1561. godine. U Bosni i Hercegovini ovaj tip džamija gradi se od sredine 15. vijeka. Džamiju sačinjavaju glavni molitveni prostor, trijem sa sofama postavljenim dužinom ulaznog sjeverozapadnog zida i kamena munara. Glavni molitveni prostor i trijem su natkriveni zajedničkim četvorovodnim krovom.

Džamija je ograđena zidom u kojem se nalazi kamena česma, koju je obnovio početkom 19. vijeka sarajevski kadija Mustafa Fejzi, o čemu govori natpis. Ispod groblja Alifakovca u ogradi postoji još jedna česma koju je sagradio 1779. godine kadija Ahmed-efendija Jahijaefendić, a koji je sagradio i dva turbeta sa kupolama na stupovima na Alifakovcu, izpod kojih su ukopani njegov sin i Jusuf-paša Ćuprilić, koji je živio inkognito u Sarajevu.

U katastarskom defteru u Carigradu, nastalom poslije 1561. godine (fotokopija deftera se nalazi u Orijentalnom institutu u Sarajevu, inventarni broj 76), prvi put se pominje Mahala mesdžida Vekil Harč Mustafe. Ustanovljeno je da je ova mahala mogla da nastane u vremenu između 1540. i 1545. godine, a da je Hadžijska (Vekil Harčova) džamija podignuta između 1541-1561. godine. Ovaj defter nije datiran, ali se u njemu navodi da je mahala imala šezdeset kuća sa trideset i jednim stanovnikom.

Shodno narodnom predanju, Vekil Harč Mustafa bio je intendant (vekil-harč) bosanskog namjesnika Gazi Husrev-bega.

Među Sarajlijama ova džamija je poznata kao Hadžijska džamija, a ime je dobila po tome što su nekada sarajevske hadžije odavde preko Alifakovca i Kozje ćuprije odlazile u Meku na hodočašće. U ovoj džamiji prethodno bi obavili molitvu za srećan odlazak i povratak. Mještani bi ih pratili do Kozje ćuprije, odnosno do lokaliteta Hadžijska ravan.

Danas je običaj obnovljen i hadžije ponovo kreću u Meku (na Sarajevski aerodrom) ispred Hadžijske džamije u kojoj se za sve njih preda hadžijska dova.

Osim Vekil Harč Mustafe, legator ove džamije bio je bogati sarajevski trgovac Hadži-Bešlija Mustafa, koji je veliki dio svog imetka zavještao u dobrotvorne svrhe.  Hadži-Bešlija je uz džamiju sagradio pekaru i mekteb, koji su porušeni poslije prvog svjetskog rata. Svojom vakufnamom od 27. II 1779. godine odredio je prihode za izdržavanje džamije.

U velikom požaru koji je zadesio Sarajevo nakon pohoda princa Eugena Savojskog 1697. godine izgorjela je i Hadžijska (Vekil Harčova) džamija, ali su je stanovnici mahale ubrzo popravili.

 

Ovaj spomenik jedan je od 101. nacionalnog spomenika koji se nalazi na području Sarajeva. Priče o tim spomenicima dio su projekta "101. medijska priča o nacionalnim spomenicima u Sarajevu" kojeg provodi Udruženje "Bosanski stećak" s ciljem promocije kulturno-historijskog nasljeđa Bosne i Hercegovine.

Projekat podržava:

BNN.BA