Jevrejsko groblje u Sarajevu: Muzej na otvorenom i riznica bh. baštine

Najstarije groblje BiH i drugo najstarije u Evropi

Jevrejsko groblje u Sarajevu: Muzej na otvorenom i riznica bh. baštine

11.12.2017 - 15:09
Izložbe

Jevrejsko groblje u Sarajevu smješteno je na jugozapadnom dijelu grada, u predjelu Kovačići i Debelo Brdo. O nastanku i razvoju ovog groblja do 16. vijeka nema pouzdane dokumentacije, ali se na osnovu podataka protokola Jevrejske općine, 1630. godina može uzeti kao godina osnivanja ovog groblja. Ovo groblje najstarije je u BiH i nakon onog u Pragu, najveće je u Evropi...

Protjerivanje Jevreja sa Pirinejskog poluostrva bila je značajna prekretnica u historiji jevrejskog naroda. Bježeći iz Španije (1492.) i Portugala (1496.), sefardski Jevreji su u bijegu od progona rekonkviste, svoje utočište našli u zemljama Otomanskog carstva. Tadašnji sultan Bajazit II izdaje namjesnicima svojih evropskih pokrajina zapovijed da izgnanike ne vraćaju, već da ih velikodušno prime...

Jevreji su se u Sarajevo počeli doseljavati početkom 16. stoljeća, i to u vrijeme početaka njegovog naglog razvoja​. Tako prvi spomenik na Jevrejskom groblju datira iz davne 1640. godine

Na površini groblja danas je oko 3.500 nadgrobnih spomenika, iako niko ne zna koliko je tačno Jevreja tu ukopano. Mnogi od njih su stradali u holokaustu stoga su članovi njihovih porodica, u čast sjećanja na voljene, podizali samo spomenike, iako ispod njih ne leži niko.

Najstariji sačuvani nadgrobni spomenik na ovom groblju pripada prvom sarajevskom rabinu. Na prsima njegovog stećka piše: Samuel Baruh, 1630-1650. Nadgrobni kamen pravednika.

Pored njega, ispod 3.850 spomenika počivaju porodice: Abinun, Albahari, Altarac, Atijas, Baruh, Daniti, Danon, Finci, Gaon, Kabiljo, Kajon, Kalderon, Kamhi, Katan, Konforti, Kunorti, Levi, Maestro, Montilja, Ovadija, Ozmo, Pardo, Pesah, Pinto, Salom... A najveći i najteži spomenik pripada Samuelu Pinti.

Sarajevsko jevrejsko groblje predstavlja svojevrsni dokument o određenim aspektima života Sefarda, kasnije i Aškenaza u gradu na Miljacki. Istovremeno, ovo groblje predstavlja jedan od najvrjednijih memorijalnih kompleksa u svijetu. Unutar njega zabilježen je, specifičnom fakturom, značajan i nezaobilazan segment hronike Jevreja počevši od sredine 16. stoljeća pa sve do zatvaranja nekropole, 1965. godine. 

Tokom višestoljetnog postojanja groblja mnogi nadgrobni spomenici su oštećeni.

Groblje je najviše stradalo tokom agresije na BiH i opsade Sarajeva. Na ovom mjestu bila je prva borbena linija, a područje groblja je minirano. 

Budući da se smatra riznicom bh. baštine, Jevrejsko grbolje se 2004. godine proglašava nacionalnim spomenikom, a od 2016. nalazi se i na tentativnoj listi, što znači da je kandidat za UNESCO-vu listu svjetske baštine.

Ovaj spomenik jedan je od 101. nacionalnog spomenika koji se nalazi na području Sarajeva. Priče o tim spomenicima dio su projekta "101. medijska priča o nacionalnim spomenicima u Sarajevu" kojeg provodi Udruženje "Bosanski stećak" s ciljem promocije kulturno-historijskog nasljeđa Bosne i Hercegovine.

Projekat podržava:

BNN.BA