Sarajevska džamija Magribija, jedinstven nacionalni spomenik iz 16. vijeka

"101.MEDIJSKA PRIČA O NACIONALNIM SPOMENICIMA U SARAJEVU"

Sarajevska džamija Magribija, jedinstven nacionalni spomenik iz 16. vijeka

04.01.2018 - 13:11
Ostalo

Džamija šejha Magribije poznata kao Magribija, nastala je u Sarajevu u naselju Marijin dvor, u kraju nekada zvanom Zagorica. Prema predanju, šejh Magribija došao je u Sarajevo sa Isa-begom Ishakovićem (osnivačem grada i prvim sarajevskim namjesnikom) i tu sagradio džamiju. O šejhu Magribiji je poznato da je bio član derviškog reda porijeklom iz Magriba (to je bilo ime za islamske zemlje sjeverne Afrike: Tunis, Alžir i Maroko). Prema nekim izvorima, današnja džamija je nastala sredinom 16. stoljeća, a ime je dobila po svom osnivaču. Kasnije se imenom Magribija prozvala i mahala, pa i ulica koja nosi to ime već 400 godina...

Magribija džamija smještena je u u ulici Magribija broj 5, u naselju koje je u vrijeme nastanka džamije predstavljao zapadnu periferiju starog Sarajeva.  Džamija se nalazi uz samu ulicu Magribiju, nema harema, već samo ograđenu zelena površinu na zapadnoj strani.

Neki historičari tvrde kako je džamija podignuta u vrijeme osnivanja Sarajeva, ali da je izgorjela u požaru 1459. godine. U današnjem obliku Magribija džamija mogla je nastati između 1538. i 1565. godine, kada se prvi put spominje u jednom aktu sarajevskog sidžila. Ponovno je gorjela 1697. godine, prilikom pohoda Eugena Savojskog i tada su od nje ostali samo zidovi i kamena munara.

Džamija je obnovljena 1766. godine uz pomoć države, a današnji izgled džamije i sve bojene dekoracije potiču iz te godine. Njena specifičnost u arhitektonskom rješenju je sistem stubova na sofama - baze i kapiteli su kameni, a sami stubovi drveni. Način na koji su oblikovani i dekorisani kapiteli ne sreće se više niti na jednom spomeniku tog perioda.

Poznati engleski učenjak sir Thomas W. Arnold je 1929. godine posjetio Sarajevo i tada ga je naročito impresionirala Magribija džamija. On se posebno zainteresovao za drvene stubove sa kamenim bazama i kapitelima na sofama, za konstrukciju šišeta kao i prekrasne šare u bojama na drvenariji u unutrašnjosti ove džamije. Tom prilikom je izjavio da je nešto slično vidio samo po džamijama u Delhiju u Indiji, inače više nigdje na svijetu.

Magribija džamija pripada tipu jednoprostornih džamija sa četvorovodnim krovom i kamenom munarom. Posebnu zanimljivost ove džamije predstavljaju zidne dekoracije na mihrabu, bočnim zidovima i velikim plohama mahfila. Prilikom sanacije zidova džamije 1972. godine, slike stabala u bojama i prirodnoj veličini nestale su sa bočnih zidova. Prethodno je izvršeno njihovo stručno kopiranje i postoji mogućnost restauracije.

Zbog svojih osobenosti, Magribija džamija je pravno zaštićena 1962. godine kao izuzetno vrijedan spomenik kulture.
     

Objekat Magribije džamije oštećen je i u ratu granatiranjem augusta mjeseca 1992. godine. Munara džamije je srušena do postamenta, krov je pretrpio velika oštećenja, kao i čitav objekat koji je kasnije obnovljen. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika historijski spomenik - Magribija džamija u Sarajevu 2005. godine proglašava nacionalnim spomenikom BiH.

Ovaj spomenik jedan je od 101. nacionalnog spomenika koji se nalazi na području Sarajeva. Priče o tim spomenicima dio su projekta "101. medijska priča o nacionalnim spomenicima u Sarajevu" kojeg provodi Udruženje "Bosanski stećak" s ciljem promocije kulturno-historijskog nasljeđa Bosne i Hercegovine.

Projekat podržava:

BNN.BA