14. februar 1945. - Dan kada je oslobođen Mostar

Jedan od najvažnijih datuma za grad na Neretvi

14. februar 1945. - Dan kada je oslobođen Mostar

14.02.2019 - 13:27
Ostalo

Dan oslobođenja Mostara,14. februara 1945. godine, jedan je od najvažnijih datuma za grad na Neretvi. 

Mostar, dan oslobođenja

Dana 14. februara 1945. godine oko podne prve jedinice 26. dalmatinske divizije probile su se u Mostar. Nešto kasnije do grada su se probile i 19. dalmatinska i 29. hercegovačka divizija, a već oko 19 sati gotovo sve njemačke i ustaške snage pobjegle su iz Mostara.

Oko 20 sati Adolf Hitler, vrhovni zapovjednik njemačkih snaga, koji je u to vrijeme morao lično odobriti svako povlačenje, priznao je poraz i izdao naređenje o povlačenju razbijene vojske. 14. februara 1945. godine u 20 sati grad Mostar bio je slobodan.  Mostar je u Drugom svjetskom ratu svoju slobodu skupo platio. Grad je dao 750 poginulih boraca, 1.517 žrtava fašističkog, četničkog i ustaškog terora, odnosno svaki osmi stanovnik grada nije dočekao slobodu.

Grad je imao svoj bataljon, ilegalnu štampariju, dao je 14 narodnih heroja i sedmero obješenih rodoljuba. Ukupno 750 boraca iz Mostara dalo je živote za slobodu svog grada, a prema svjedočenjima preživjelih, svaki osmi stanovnik nije dočekao slobodu. Mostar je dao i 14 narodnih heroja uz sedam obješenih rodoljuba, a tokom okupacije imao je i ilegalnu štampariju i vojni bataljon. U Operaciji Mostar, prema svjedočenjima učesnika NOR-a, stradalo je oko pet stotina pripadnika NOB-a, a slobodu nisu dočekale ni tri hiljade Mostaraca, što je u to vrijeme iznosilo šestinu ukupnog broja njegovog stanovništva. Mostar je do agresije na Bosnu i Hercegovinu bio jedan od najprosperitetnijih gradova u bivšoj Jugoslaviji. Odmah nakon što je oslobođen, pristupilo se obnovi, a zahvaljujući jedinstvu i slozi koja je u to vrijeme krasila Mostar, grad je napredovao krupnim koracima. Dobio je niz institucija koje u vrijeme Kraljevine Jugoslavije nisu postojale, uključujući simfonijski orkestar, muzičku školu, zdravstvene institucije, muzej, te pozorište koje je sagrađeno i opremljeno u relativno kratkom periodu. Mostar je uskoro postao grad sa 125 hiljada stanovnika, u kojemu je svaki treći građanin bio zaposlen. Danas, usljed podjela nastalih tokom odbrambeno-oslobodilačkog rata, grad na Neretvi živi teške dane. Ugašeni su privredni giganti koji su zapošljavali stanovništvo, životari i spomenuto pozorište, baš kao i Fudbalski klub Velež koji od 1992, poput Univerziteta “Džemal Bijedić”, kao izbjeglica egzistira na drugoj adresi. Od historijski važnog 14. februara 1945. do 1992. godine, svaki 14. februar i zvanično je obilježavan kao Dan oslobođenja grada. Četrnaesti februar danas u Mostaru nije neradni dan, a obilježava se skromno od dijela stanovništva.
 

BNN.ba / republika.ba