112 godina od rođenja prvog bosanskog nobelovca Vladimira Preloga

Prelog rođen u Sarajevu na današnji dan 1906. godine

112 godina od rođenja prvog bosanskog nobelovca Vladimira Preloga

23.07.2018 - 13:45
Zanimljivosti

Na današnji dan, 23. jula davne 1906. godine u Sarajevu rođen je Vladimir Prelog, hemičar i jedan od najvećih naučnika 20. stoljeća koji je 1975. godine dobio Nobelovu nagradu za postignuća u oblasti hemije.

vladimir prelog nobelovac

Prelog je rođen u Sarajevu gdje mu je otac, historičar Milan Prelog, radio kao gimnazijski profesor, a 1915. s porodicom odlazi u Zagreb gdje 1924. maturira. Prelog se za hemiju počeo zanimati u trećem razredu srednje škole koju je pohađao u Osijeku, te je već s 16 godina objavio prvi naučni rad.

Studirao je hemiju u Pragu gdje je 1929. doktorirao i radio u hemijskom laboratoriju do 1935. kad se vratio u Zagreb i postao docent na Tehničkom fakultetu. Bio je i saradnik tvornice farmaceutskih proizvoda Kaštel (danas Pliva) gdje je uredio istraživački laboratorij koji se poslije razvio u Plivin istraživački institut.

Prelog se u svom radu fokusirao na organsku sintetsku hemiju, tragajući za novim spojevima koji bi ponajprije bili temelj za proizvodnju lijekova, bojila i drugih proizvoda. Ubrzo je s mlađim saradnicima i studentima počeo istraživanje hemije kinina i srodnih spojeva te proizvodnju streptazola, jednog od prvih komercijalnih sulfonilamida.

Prvi je sa svojim doktorandom Rativojem Seiwerthom sintetizirao adamantan, ugljikovodik vrlo stabilne policikličke strukture. U sedam godina djelovanja u Zagrebu Prelogova je radna skupina objavila čak 48 naučnih radova.

Nakon izbijanja Drugog svjetskog rata Prelog 1941. odlazi u Švicarsku i postaje predavač na Saveznoj tehničkoj visokoj školi (ETH) u Zürichu.

Nobelovu nagradu za hemiju Prelog dobio je 12. decembra 1975. godine za istraživanje organskih molekula i reakcija u stereohemiji koju je podijelio sa John Cornforthom koji se bavio stereohemijom enzimskih reakcija.

Vladimir Prelog preminuo je u Zurichu 7. januara 1998. godine.

Izvor: 
BNN.BA