Analiza: Kojim snagama raspolažu Iran, SAD, Izrael, Saudijska Arabija...

Ako bude sukoba...

Analiza: Kojim snagama raspolažu Iran, SAD, Izrael, Saudijska Arabija...

07.01.2020 - 09:33
Politika

Iranski lideri upozoravaju da će se “žestoko osvetiti” zbog ubistva generala Kasema Sulejmanija, pa se mnogi pribojavaju da bi eskalacija sukoba na Bliskom istoku mogla da izazove treći svjetski rat. Mada iranska armija nije za potcjenjivanje, analitičari smatraju da je ona suviše slaba da bi mogla izazvati novi svjetski sukob, kao što je Sarajevski atentat 1914. bio okidač za Prvi svjetski rat. Tako britanski historičar Najl (Neil) Ferguson smatra da se Sulejmani ne može uporediti sa austrougarskim prestolonasljednikom Francom Ferdinandom već pre sa njegovim atentatorom Gavrilom Principom.

Iran raspolaže i dronovima koji su korišćeni u operacijama u Iraku i Izraelu, a prošle godine su izveli napad na naftna postrojenja. Takođe, u okviru Revolucionarne garde djeluje

Iran se, po mnogim procjenama, ne bi odvažio na otvoreni sukob već bi pre koristio svoje adute za vođenje asimetričnih operacija kako bi naštetio američkim snagama i interesima na Bliskom istoku.

U tom eventualnom sukobu, Teheran bi računao na “tri kraka”, kako piše “Dojče vele”: jedan je “odbrana pred granicom”, odnosno djelovanje jedinica Kuds izvan Irana u pozadini protivnika, zatim djelovanje projektilima dugog dometa i pokušaj blokiranja Ormuškog moreuza, što bi izazvalo potres na svjetskim tržištima energenata.

Teheran vjerovatno kalkuliše i da bi, kako navodi “Vošington post”, SAD-u bilo potrebno da angažuje 1.6 miliona vojnika za sprečavanje iranskih akcija, mada malo ko vjeruje Tramp razmatra slanje kopnenih trupa. U slučaju sukoba, Iran može računati i na četvrte po veličini naftne rezerve u svijetu sa više od 150 milijardi barela, navodi BBC.

Više od 50 hiljada američkih vojnika je razmešteno na Bliskom istoku, navodi “Aksios” (Axios), tehnološka kompanija iz Njujorka: u Bahreninu - sedam hiljada; Iraku - 5.200; Jordanu - 2.800; Kuvajtu - 13 hiljada; Omanu - nekoliko stotina; Kataru - 13 hiljada; Saudijskoj Arabiji - tri hiljade; Siriji – predviđeno da ostane 800 za zaštitu naftnih polja; Ujedinjenim Arapskim Emiratima – pet hiljada; Turskoj – nepoznat broj u vazduhoplovnim bazama Izmir i Indžirlik.

Iran bi previše rizikovao ukoliko se odvaži na rat sa vojnom superiornijim SAD-om i njegovim saveznicima, ističe britanski historičar Nejl Ferguson. Stoga su, po njegovom mišljenju, nategnute teorije o opasnosti od Trećeg svetskog rata po analogiji sa Prvim svjetskim ratom. Ferguson ističe da general Sulejmani nije austrougarski nadvojvoda Franc Ferdinand, čije je ubistvo bilo okidač za izbijanje Prvog svetskog rata. Naime, Ferdidand je bio legitimni prestolonasljednik.

“Sulejmanijeva karijera kao sponzora terorizma stavlja ga bliže uz sarajevskog atentatora Gavrila Principa nego uz njegovu žrtvu”, smatra Ferguson.

On dodaje da Bliski istok u januaru 2020. ni po čemu ne liči na Evropu iz juna 1914. Naime, dok je na Starom kontinentu tada postojala ravnoteža moći velikih sila, Iran daleko zaostaje za SAD i njegovim saveznicima na Bliskom istoku. Ferguson podseća na izjavu čuvenog britanskog političara iz 19 veka Bendžamina Dizraelija nakon ubistva američkog predsjednika Abrahama Linkolna 1865, da “atentat nikada nije promijenio historiju sveta”.

On smatra da Dizraeli nije bio u pravu te da se na osnovu analize 298 pokušaja atentata na nacionalne lidere od 1875. do 2004. godine može zaključiti da su pojačali intenzitet sukoba niskog intenziteta, te da se u slučaju ubistva autokrate povećavaju šanse za tranziciju ka demokratiji.

Ferguson ocenjuje da je negativna posljedica Sulejmanijevog ubistva što će Irak sada biti dodatno uzdrman, dok je pozitivna što će se prozreti da Teheran prijeti u prazno, čime će razotkriti svoje slabosti.

Izvor: 
BNN.BA/RSE