Posljednji dan glasanja: Građani u 21 zemlji članici EU biraju sastav Evropskog parlamenta

Prvi rezultati biće poznati večeras

Posljednji dan glasanja: Građani u 21 zemlji članici EU biraju sastav Evropskog parlamenta

26.05.2019 - 14:09
Evropska unija

U nedjelju se završava izborni proces na teritoriji Evropske unije (EU), a prvi rezultati biće poznati večeras, čime će se otprilike razjasniti smjernice kuda će ići evropski blok u narednih pet godina. Građani u 21 zemlji članici EU, od ukupno 28, biraju sastav Evropskog parlamenta, piše Radio Slobodna Evropa (RSE). 

Evropska unija, izbori

U Hrvatskoj je do 11.30 na izbore za hrvatske poslanike u Evropskom parlamentu glasalo oko 339.000 birača odnosno 9,93 odsto, što je skromno, ali ipak više nego na posljednjnim izborima za evroposlanike prije pet godina, objavila je Državna izborna komisija (DIP).

Broj izašlih do 11.30 u odnosu na evroizbore 2014. veći je za 2,30 odsto, najviše je izašlo na glasanje u Karlovačkoj županiji i Gradu Zagrebu, a najmanje u Brodsko-posavskoj i Zadarskoj županiji.

Izbori protiču bez problema, a iduću izlaznost DIP će objaviti u 17.00.

Građanke i građani Hrvatske biraju 12 evrozastupnika, s tim da ih 11 izabranih odmah ulazi u novi saziv Evropskog parlamenta, a onaj dvanaesti kada Velika Britanija iziđe iz Evropske unije.

Poljska između konzervativaca i Evropske koalicije

Birališta su otvorena i širom Poljske, gde 29,66 miliona građana sa pravom glasa treba da među 866 kandidata izaberu 52 poslanika budućeg saziva Evropskog parlamenta. Prema predizbornim anketama raspoloženja birača skoro jednake šanse imaju vladajuća evroskeptična konzervativna stranka Pravo i Pravda i demokratska opozicija udružena za ove izbore u Evropsku koaliciju.

U svih 13 izbornih jedinica u Poljskoj svoje kandidatske liste istaklo je šest stranaka i koalicija a glasovi za dvije najjače liste, konzervativnu Prava i Pravde i Evropske koalicije u kojoj je liberalna Građanska platforma, Poljska narodna stranka, Savez demokratske levice i Zeleni, zavise od toga koliko su Poljake uspjele da osvoje dvije nove male stranke.

Evropskoj koaliciji glasove uzima Proljeće, novoosnovana stranka prvog poljskog zvaničnika koji je javno gej, omiljenog gradonačelnika Slupska Roberta Bjedronja a Pravu i Pravdi ekstremna desnica, četiri marginalne stranke koje su se udružile u Konfederaciju i zaigrale na bauk restitucije jevrejske imovine u Poljskoj, ka i na izlazak Poljske iz EU, takozvani “polegzit”.

Izbori su počeli u četvrtak glasanjem u Velikoj Britaniji.

U Irskoj se glasalo u petak, u Češkoj u petak i subotu, a u Letoniji, Malti i Slovačkoj samo u subotu. 

Evroizbori i Zapadni Balkan

Sve dosadašnje ankete pokazale su da će doći do znatnog rasta desničarskih snaga; da će strane desnog i levog centra zadržati većinu s time što će doživjeti određeni pad. Međutim, informacije iz izbornog dana u Holandiji prema kojima su prvi rezultati pokazali neočekivani rast socijaldemokrata a veliki pad esktremne desnice, za mnoge u EU je bio ohrabrujući signal da desnica možda neće ojačati. 

Inauguracija novog saziva Evropskog parlamenta zakazana je za 2. jul. Nakon toga počinje proces izbora novih funkcionera na čelu EU institucija, uključujući imenovanje predsjednika Evropskog savjeta kao i članova Evropske komisije. Novi nosioci ključnih EU institucija će preuzeti dužnost 1. novembra. Kandidate za komesare predlažu zemlje članice, ali njihovo imenovanje treba da potvrdi i Evropski parlament, u novom sazivu. 

Iako ovaj izborni proces nema direktnu vezu sa Zapadnim Balkanom, ipak će rezultati ovogodišnjih izbora imati posljedice na odnos briselskih institucija prema proširenju, koje se tiče država regiona.

Proširenje EU je veoma nepopularna tema među zemljama članicama, zato je u proteklom periodu došlo do potpune stagnacije u svim procesima koji su vezani za proširenje. 

Rumunija kao predsjedavajuća EU je među proritetima njenog programa stavila Zapadni Balkan, a u toku njenog predsjedavanja nije bilo nijedog koraka, sastanka niti odluke koja bi posredno ili neposredno bila vezana za proširenje. Sve ovo posledica je nedovoljnog raspoloženja među nekim zemljama članicama da odlukama u Briselu doprinesu predizbornoj debati u prestonicama. Najglasnija u ovom pravcu je bila Francuska koja se u evropskim kuloarima smatra “kočnicom” za proširenje.

Iako ima više članica EU koje se otvoreno protive proširenju, ipak ključ za naredne procese u ovom pravcu, posle evropskih izbora, jeste u rukama francuskih političara. Oni u ovom trenutku ne pokazuju naznake da bi popustili u nekim pitanjima čak i nakon predizborne kampanje. Štaviše, nosilac liste partije francuskog predsednika “En Marche”, Nathalie Loiesau je samo par dana ranije potvrdila da je ona lično blokrala otvaranje pristupnih pregovora sa Severnom Makedonijom i Albanijom te da će francuska strana nastaviti sa ovim tvrdim stavom i nakon izbora. 

Podsjetimo, Sjeverna Makedonija je ispunila sve uslove uključujući i rješavanje spora o imenu sa susednom Grčkom uz referendum koji nije imao poptunu saglasnost svih makedonskih građana, a vlada je odlučila da nastavi sa promjenom imena upravo zbog perspektive evroatlantskih integracija.

Evropski zvaničnici se nadaju da će francuska strana postati fleksibilnija nakon izbora, barem po pitanju Sjeverne Makedonije, ali je već izvjesno da ostala pitanja poput vizne librealizacije za Kosovo i ili otvaranja pristupnih pregovora sa Albanijom, trebaju da pričekaju.

Mogući rast desničarskih zastupnika u Evropskom parlamentu neće, prema svemu sudeći, mnogo uticati na rad te institucije, budući da će stranke takozvanog centra nastaviti da budu većinske u novom sazivu Parlamenta iako će biti teže za njih da formiraju koalicije.

Mnogo važniji je proces koji slijedi nakon inauguracije novog Evropskog parlamenta: imenovanje nosilaca funkcija u ključnim institucijama. Novi čelnici EU institucija će biti odraz politčkog raspoloženja evropskih grđana ali i rezultat takozvanih “političkih trgovina”.

Što se ekstremno desnije orientišu evropski građani, to će “hladnije” biti EU institucije, naročito prema onima koji nisu dio njih. Što više euroskeptika u institucijama, to će manje biti prostora da se razmišlja o ostalima van EU granica, kao i o posljedicama mogućeg zatvaranja prema onima koji su na čekanju da postanu dio bloka. 

Izvor: 
BNN.ba / slobodnaevropa.org